TOOL: Methode ‘free oral multi-perspective witness report’

Bijhorende case: De publieksbeleving van David Weber-Krebs` The Guardians of Sleep

WAT

Het witness report kan gebruikt worden om de publieksbeleving (van een opvoering) of de beleving van deelnemers (workshop of masterclass) te documenteren. In wat volgt gaan we vooral in op het free oral multi-perspective witness report.

WAAROM

De motivatie om de publieksbeleving te documenteren kan divers zijn:

WIE

Het ‘witness report’ wordt idealiter niet door de kunstenaar zelf opgezet en begeleid maar door een andere persoon, die niet inhoudelijk bij het stuk betrokken was (zie  onder: ‘profiel begeleider’). Indien het niet mogelijk is iemand voor alle onderdelen van deze taak te engageren, kan de kunstenaar samen met iemand van zijn inhoudelijk team een paar begeleidingstaken overnemen en wat tijdens de voorstellingen gebeurt overlaten aan een ‘uitvoerder’ (zie ‘profiel uitvoerder’). Bij een groot aantal witnesses kunnen meerdere uitvoerders de begeleider ondersteunen. Het is belangrijk dat de begeleider of uitvoerder geen te nauwe band heeft met de kunstenaar, zodat de witnesses het gevoel hebben vrij te kunnen spreken.

Profiel begeleider (bv. iemand van het ontvangende centrum of theaterhuis, student-stagiair)

  • Niet inhoudelijk bij het podiumkunstwerk of de workshop betrokken
  • Voert de documentering uit (zie takenpakket profiel uitvoerder)
  • Heeft het stuk op voorhand gezien of kent de inhoud van de workshop
  • Aanbeveling: kent het werk van de kunstenaar inhoudelijk
  • Kan de doelstelling en verwachte resultaten in samenwerking met de kunstenaar uitwerken en de methode aanpassen
  • Bepaalt selectiecriteria voor de witnesses
  • Communiceert met opvoeringsplaats (centrum, theater)
  • Plant en organiseert de documentatie
  • Voorziet de nazorg voor de documenten (opslag, transcriptie, analyse)
  • Vergelijkt de uitgangspunten en resultaten
  • Kan zich tijdens de uitvoering van het witness report alleen daarop focussen en moet geen bijkomende taken uitvoeren

Profiel uitvoerder (bv. vrijwilligers zonder bepaalde voorkennis, medewerker theater)

  • Voert de voorbereiding van de begeleider of kunstenaar uit
  • Is tijdens de voorstelling ter plaatse
  • Communiceert de instructies aan de witnesses
  • Zorgt voor het opnamemateriaal (indien nodig logistieke en technische hulp )
  • Kan zich uitsluitend op de organisatie van het witness report focussen en moet geen bijkomende taken uitvoeren

HOE

Stappen:

  1. Planning en organisatie van de opnames: bepalen van de doelstelling en de vraagstelling
  2. Bepalen van het aantal witnesses en de manier om deze te vinden (willekeurig of op basis van profielen)
  3. Uitleg van de methode aan witnesses (keuze uit: op voorhand via e-mailing of vlak vóór de voorstelling of workshops)
  4. Uitvoeren van de documentatie meteen na de voorstelling(en) of workshop(s)
    duurzaam opslaan van de getuigenissen
  5. Optioneel: transcriptie van de getuigenissen voor gedetailleerde analyse. Voor sommige doelen (promotie, kennisopbouw en -deling) is het handiger een uitgeschreven getuigenis te hebben dan alleen de audio opname.
  6. Analyse van de getuigenissen (de getuigenissen worden best kort na elkaar beluisterd en vergeleken, o.m. ook met de bijhorende videocaptatie, beelddocumentatie of andere documenten)

Aanbevelingen:

  • De gekozen methode toetsen aan de doelstelling(en) van het documenteren en – indien nodig – kiezen voor bijkomende documentatiemethodes (videocaptatie, kunstenaarsinterview, …)
  • De strategie en de beoogde resultaten op voorhand en in overleg met de kunstenaar doordenken en plannen. Vragen die hierbij als leidraad kunnen dienen zijn bv.: Voor welke doelstellingen zullen de documenten gebruikt worden? Welk perspectief zou interessant zijn (iemand met een professionele achtergrond in de kunstensector of eerder niet, …)?  Hoeveel witnesses kunnen en willen deelnemen? Worden ze toevallig gekozen of op basis van hun kennis, achtergrond, geslacht etc.? Ondersteunt het theater deze documentatievorm door personeel of ruimtes ter beschikking te stellen?
  • De bepaalde strategie en selectiecriteria duidelijk te communiceren en te documenteren
  • Instructies voor de witnesses formuleren en in schriftelijke vorm meegeven
  • Invulformulier opmaken en belangrijkste metadata invullen:
    – Beschrijving van de performance: kunstenaars, plaats, datum, context van de voorstelling (bv. in een festivalcontext, in een professionele of amateurkunsten context, herneming);
    – Getuige (witness): achtergrond / motivatie (bv. beroep: actrice);
    – Documentatiestrategie (bv. ‘mondeling bericht, meteen na de performance opgenomen in een extra kamer’)
  • Contactgegevens van de witnesses bijhouden (bv. om later de toestemming voor eventuele publicatie te vragen)
  • Informatie over bijkomende documenten zoals beelddocumentatie, interviews, etc.
  • Vooraf nadenken over de keuze van de taal, met het oog op het verdere gebruik van de audio-opnames
  • Een test met één of meerdere witnesses tijdens de generale repetitie wordt aanbevolen. Zo kunnen begeleider of uitvoerder de inleiding en de begeleiding repeteren.

Lessons learned

  • Tijdens het testen van de ‘free oral multi-perspective witness report’ methode werd duidelijk dat deze documentatiemethode voordelen oplevert voor elk type performance, omdat
  1. de toeschouwers voor het gebeuren ‘theater’ medeverantwoordelijk zijn en hun aanwezigheid en reacties de voorstelling mee bepalen;
  2. bijkomende informatie, die niet op video of foto’s opgenomen is, verzameld kan worden.
  • Om specifieke inzichten te verkrijgen is het belangrijk dat de begeleider de vragen helder uitlegt aan de witnesses.
  • Eén open gestelde vraag zoals in dit experiment levert al kwaliteitsvolle getuigenissen op voor documentatie, maar de vragen kunnen ook specifieker worden gesteld (bv. als bijkomende opdracht kan worden gevraagd om verbanden te leggen met actuele gebeurtenissen of te peilen naar de inbedding in het actuele podiumkunstenlandschap).
  • Om willekeurig witnesses te kunnen kiezen is er een langere voorbereiding vereist: in samenwerking met de ontvangende instelling kan bijvoorbeeld bij de aankoop van een ticket al de vraag gesteld worden of de persoon bereid is deel te nemen. De vraag kan ook via e-mail worden doorgestuurd. Dit vraagt een grote inspanning en planning door de begeleider van de documentering.
Voordelen
  • Relatief gemakkelijk (audio-opnames zijn met de huidige smartphones meestal geen probleem)
  • Goedkoop (materiaal)
  • De meeste toeschouwers staan open voor het experiment
  • De witnesses zelf voelden zich nog meer bij het theatergebeuren betrokken
  • De kunstenaars krijgen uitgebreid feedback over de voorstelling
  • Voor een theater kost het niet veel moeite om dit te ondersteunen: het moet enkel ruimtes ter beschikking stellen
Nadelen
  • Tijdsintensief: vraagt veel voorbereiding en nazorg
  • Een externe persoon moet bij deze documentatievorm worden betrokken
  • Experimenteel: de kwaliteit en omvang van de getuigenissen is niet verzekerd
  • Publicatierechten van de geteuigenissen moeten afgesproken worden
  • Nog te weinig getest voor de doelen van verkoop en onderzoek

 

TIJD: voorbereiding, tijdens voorstelling(en), nazorg

FINANCIEN: weinig middelen vereist

MENSKRACHT: een externe persoon (moet niet per se in loondienst van de organisatie zijn)